Skip to main content

Nowa polityka migracyjna, czyli 10 najważniejszych kierunków dotyczących cudzoziemców

Profile picture for user Angelina Sielewicz
nowa polityka migracyjna

W tym artykule dowiesz się, jakie plany ma rząd wobec migracji, poznasz zdanie Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznych (m.in. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, Amnesty International Polska, Helsińska Fundacja Praw Człowieka).

tekst: Aleksandra Białowska

W wykazie prac legislacyjnych rządu pojawił się dokument o nazwie „Polityka migracyjna Polski – kierunki działań 2021- 2022” (ID179). Ma zostać przyjęty w III kwartale 2021 r.

10 najważniejszych kierunków działań 2021-2022

  1. Legalizacja pobytu w związku z pracą

Zezwolenia na pracę mają być dostępniejsze oraz przyznawane na dłuższy okres, ma nastąpić długo oczekiwane przyspieszenie postępowania (sprawy mają być rozpatrywane niezwłocznie) przy zachowaniu zasady komplementarności zatrudnienia cudzoziemców.

UWAGA: Polityka migracyjna Polski jest skierowana w głównej mierze do cudzoziemców z krajów wschodnich. W dokumencie uzasadnia się to bliskością językową i kulturową.

  1. Uproszczona polityka wizowa, czyli:
  • jednorazowa wiza (na wyjazd w związku z pracą);
  • elektronizacja obiegu dokumentów;
  • ułatwienie wydawania wiz wybranym grupom cudzoziemcom (np. ze względu na potrzeby rynku pracy);
  • ujednolicenie praktyk postępowań przez urzędy wojewódzkie;
  • wypracowanie centralnego organu administracyjnego zajmującego się wydawaniem zezwoleń pobytowych.
  1. Uzupełnienie liczby osób wykonujących zawody deficytowe, czyli o kierunkach edukacji

Wymieniono 3 kierunki: medyczne, informatyczne i techniczne, które studenci mają chętniej wybierać.

Wspomniano przy tym o wprowadzeniu systemowych rozwiązań w zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych, promowaniu polskich uczelni za granicą i zdalnego nauczania, a także uproszczeniu procesu przyjmowania naukowców.

  1.  Nielegalna migracja

Oznacza to dążenie do zapobiegania nadużyciom nielegalnej migracji, a nawet negatywnym konsekwencjom legalnej migracji.

Postulaty:

- zmniejszenie przerostu zatrudnienia cudzoziemców w zawodach i branżach niewymagających wysokich kwalifikacji;

- zwiększenie skuteczności elektronicznej wymiany informacji między organami;

- zapewnienie stabilności i odpowiedniego standardu zatrudnienia;

- wypracowanie rozwiązań w zakresie nieprzychylnego podejścia krajów pochodzenia cudzoziemców do przyjmowaniem z powrotem swoich obywateli czy braku współpracy cudzoziemca z powodu powrotu (opuszczenia terytorium RP).

  1. Straż Graniczna rozwinie współpracę z Agencją Frontex w kwestii systemów powrotów

 

  1. Pomoc i opieka cudzoziemcom o charakterze prawno-administracyjnym, praktycznym, informacyjnym oraz analitycznym

Zwraca się uwagę na osoby prześladowane i dyskryminowane, które „stanowią przedmiot szczególnej troski społeczności międzynarodowej”.

  1. Integracja cudzoziemców, w tym dostęp do usług społecznych dla cudzoziemców

 

  1. Emigracja Polaków

Zachęcenie do powrotu (zwłaszcza osoby wykonujące zawody medyczne czy budowlane), zapobieganie nadużyciom pracodawców i pośredników, promowanie RP „jako znaczącego, dynamicznie rozwijającego się państwa europejskiego”, zapewnienie efektywnej ochrony prawnej polskim obywatelom.

  1. Karta Polaka

Ulepszenie postępowania o jej przyznanie, ulepszenie weryfikacji prawdziwości dokumentu.

  1.  Realizacja europejskiego wymiaru polityki migracyjnej

Implementacja obowiązującego prawa UE, aktywny udział w negocjacjach nad projektami nadającymi kształt przyszłej polityce migracyjnej i azylowej Unii Europejskiej, monitorowanie sytuacji migracyjnej i azylowej w Polsce czy wprowadzenie Programów Krajowych właściwych funduszy unijnych.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO)

RPO wyraził przede wszystkim zaniepokojenie proponowanymi przez władze zmianami. Jakie miał uwagi? Sprawdźmy!

  1. Przewlekłość postępowań legalizacyjnych i niewydolność systemu wydawania zezwoleń pobytowych

 

  1. Polityka powrotowa – niekompetentność Straży Granicznej (kierunek polityki migracyjnej doprowadziłby do zwiększenia kompetencji o orzekaniu o prawach i wolności człowieka); obecnie obowiązuje 14 dni na wniesienie odwołania, jeśli się skróci to do niezwłoczności, ograniczy to uprawnienia cudzoziemca.

 

  1. Brakuje gwarancji dostępu do procedury rozpatrzenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jako zadania Straży Granicznej

 

  1. Dokument nie wspomina o konieczności wprowadzenia do programu nauczania w szkołach edukacji antydyskryminacyjnej

Uwagi Stowarzyszenia Interwencji Prawnej (SIP)

Stanowisko SIP popiera m.in.: Amnesty International Polska, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Stowarzyszenie NOMADA, Konsorcjum organizacji społecznych działających na rzecz uchodźców i migrantów czy Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu.

Wskazano następujące wady dokumentu:

- wątpliwy charakter dokumentu – w zakończeniu napisano, że „Dokument wykonawczy ma charakter ramowy, nie zawiera szczegółowych wskazań konkretnych działań, a raczej określa ich kierunki”. Uznaje się to za wewnętrzną sprzeczność(!);

- realizacja polityki migracyjnej nie poniesie za sobą kosztów finansowych, co dziwi… („Polityka migracyjna Polski – kierunki działań 2021-2022” s.23);

- plany wprowadzenia „szybkich i skutecznych postępowań administracyjnych w sprawie

zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium” (s. 10);

W uwagach wskazuje się konieczność przestrzegania praw człowieka i ochrony przed powrotem do kraju niebezpiecznego, przy tym zauważono, że polskie służby mają z tym problem;

- brak jasności, jeśli chodzi o cele tej Polityki – do kogo ona jest skierowana, co ma zmienić, skoro jej postulaty są niezwykle ogólnikowe, brakuje wskazania ich wykonawców, a całość ma zostać wdrożona bez dodatkowych funduszy;

- podkreślanie korzyści płynących dla Polski jako niesmacznych.

Stowarzyszenie Interwencji Prawnej opisało uwagi do każdego z rozdziałów i dokładnie wskazuje cytat i stronę projektu uchwały Rady Ministrów „Polityka migracyjna Polski – kierunki działań 2021-2022”.

Co więcej, zaproponowało, co można by włączyć do polityki państwa, m.in. działania zapobiegające zjawisku bezpaństwowości, zapobieganie utraty legalnego pobytu z powodu błędu urzędu czy legalizację pobytu dla osób, których dokumenty straciły ważność.

Nie zabrakło też wypisania zalet rządowego dokumentu.

Tutaj znajdziesz uwagi SIPu.

O autorce:

Studentka V roku prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, członek zwyczajny Europejskiego Stowarzyszenia Studentów Prawa (ELSA). W szczególności interesuje się prawem podatkowym i ochroną praw człowieka.